L4 jest standardowo płatne w wysokości 80% podstawy wymiaru. Stawka 100% obowiązuje w okresie ciąży, przy niezdolności do pracy wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz gdy niezdolność wynika z poddania się badaniom albo zabiegowi jako dawca komórek, tkanek lub narządów. Przez pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym (14 dni po ukończeniu 50. roku życia) płaci pracodawca, a od 34. dnia zasiłek wypłaca ZUS.
Czytaj w kontekście: zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem oraz co można robić na l4.
To odpowiedź w skrócie, ale w praktyce ludzie pytają o coś innego: ile realnie wpłynie na konto. Ta kwota zależy nie tylko od procentu, lecz przede wszystkim od tego, jak liczy się podstawa wymiaru. Poniżej rozkładamy to na czynniki pierwsze.
Ile procent wynagrodzenia dostaje się na L4
Domyślna stawka to 80% podstawy wymiaru. Dotyczy zdecydowanej większości zwolnień: infekcji, urazów, zaostrzeń chorób przewlekłych, a od kilku lat także pobytu w szpitalu, który wcześniej był rozliczany niżej. Pracownicy po 50. roku życia mają jedną odrębność: za okres pobytu w szpitalu od 15. do 33. dnia choroby w roku również otrzymują 80% podstawy.
Stawka 100% przysługuje w kilku ściśle określonych sytuacjach. Pierwsza to okres ciąży, przy czym zwolnienie musi zawierać odpowiedni kod wskazujący na ciążę. Druga to niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Trzecia dotyczy dawców, czyli osób, u których niezdolność wynika z poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców albo z samego zabiegu pobrania komórek, tkanek czy narządów.
Zdarza się też stawka 0%. Jeśli spóźnisz się z dostarczeniem zwolnienia, dziś praktycznie nie ma to znaczenia, bo e-ZLA trafia do ZUS i pracodawcy automatycznie. Utrata prawa do świadczenia grozi natomiast wtedy, gdy zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z celem, o czym piszemy w tekście co można robić na L4.
Kto płaci za zwolnienie lekarskie
Na etacie działa podział na dwa etapy. Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wypłacane jest wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę. Po ukończeniu 50. roku życia limit skraca się do 14 dni, przy czym zmiana obowiązuje od roku następującego po roku, w którym pracownik skończył 50 lat. Od 34. dnia (odpowiednio 15.) wchodzi zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS.
Sam przelew niekoniecznie jednak przychodzi z ZUS. Jeżeli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia więcej niż 20 osób, to on wypłaca zasiłek i rozlicza go ze składkami. W mniejszych firmach zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS na podstawie dokumentów przekazanych przez płatnika. Dla pracownika różnica jest wyłącznie techniczna i sprowadza się do terminu wpływu środków.
Na umowie zlecenie schemat wygląda inaczej, bo nie ma wynagrodzenia chorobowego. Zasiłek płaci ZUS od pierwszego dnia niezdolności do pracy, ale tylko przy opłacanej dobrowolnej składce chorobowej i po 90 dniach wyczekiwania. Szczegóły opisaliśmy na stronie zwolnienie lekarskie a umowa zlecenie.
Jak liczy się podstawa wymiaru zasiłku chorobowego
Podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli pracujesz krócej, bierze się pełne miesiące zatrudnienia. Od wynagrodzenia odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli 13,71%, i dopiero od tak ustalonej kwoty liczy się 80% albo 100%.
Za każdy dzień niezdolności do pracy, także za soboty, niedziele i święta, wypłaca się 1/30 część miesięcznej kwoty świadczenia. To dlatego zwolnienie obejmujące weekend jest opłacane, choć w te dni i tak nie pracujesz. Z podstawy wypadają natomiast składniki, które przysługują mimo choroby, na przykład dodatki wypłacane niezależnie od nieobecności. Premie kwartalne i roczne wchodzą do podstawy w części przypadającej na dany okres.
Praktyczny wniosek jest taki, że 80% liczy się od kwoty netto po składkach społecznych, a nie od pełnego wynagrodzenia brutto ani od kwoty przelewu, którą widzisz co miesiąc. Przy wynagrodzeniu zasadniczym bez zmiennych składników najprościej oszacować świadczenie tak: brutto minus 13,71%, a wynik pomnożony przez 0,8.
Ile płatne jest L4 na dziecko
Opieka nad chorym dzieckiem nie jest rozliczana jako zwolnienie chorobowe rodzica, tylko jako zasiłek opiekuńczy. Wynosi on 80% podstawy wymiaru i nie obowiązuje przy nim okres wyczekiwania. Limity dni są odrębne od twojego własnego chorobowego i przysługują obojgu rodzicom łącznie. Zebraliśmy je w artykule zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem.
Ile płatne jest L4 po ustaniu zatrudnienia
Zasiłek przysługuje także po zakończeniu umowy, jeśli niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni i powstała w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia. Przy chorobach zakaźnych o długim okresie wylęgania termin wydłuża się do 3 miesięcy. Stawka pozostaje taka sama, ale podstawa wymiaru nie może przekroczyć przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce, co przy wyższych zarobkach zauważalnie obniża świadczenie.
Dla osób prowadzących jednoosobową działalność sytuacja bywa trudniejsza, bo dłuższa choroba oznacza jednocześnie brak nowych przychodów i konieczność czekania na zasiłek. Część przedsiębiorców w takich momentach sięga po finansowanie oparte na sprzedaży niezapłaconych faktur, żeby utrzymać płynność do czasu powrotu do pracy. Warto o tym pomyśleć zawczasu, a nie w trzecim tygodniu zwolnienia.
Jak długo można pobierać świadczenie chorobowe
Okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a w przypadku gruźlicy oraz niezdolności przypadającej na okres ciąży wydłuża się do 270 dni. Do limitu wliczają się wszystkie dni zwolnienia, także weekendy i święta, oraz kolejne zwolnienia z tej samej przyczyny, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, przyznawane przez lekarza orzecznika ZUS na okres do 12 miesięcy.
Jednorazowo lekarz nie wystawia zwolnienia na cały ten okres. Standardem jest kilka albo kilkanaście dni z kontrolą stanu zdrowia przed przedłużeniem, o czym piszemy w artykule zwolnienie lekarskie na ile dni. Jeśli potrzebujesz zwolnienia bez wychodzenia z domu, lekarz może ocenić twoją niezdolność do pracy podczas zwolnienia lekarskiego online, a przy braku podstaw medycznych odmawia i opłata wraca w całości.
Najczęstszy błąd w liczeniu chorobowego
Wiele osób porównuje kwotę zasiłku do swojego zwykłego przelewu i uznaje, że dostało za mało. Powód jest zwykle taki, że 80% liczy się od podstawy pomniejszonej o składki społeczne, ale od świadczenia chorobowego nadal odprowadza się zaliczkę na podatek, a nie odprowadza się od niego składek na ubezpieczenia społeczne. Struktura wypłaty jest więc inna niż przy pensji i prosta proporcja nie zadziała. Jeśli kwota wydaje się zaniżona, poproś pracodawcę o wyliczenie podstawy wymiaru, a przy zasiłku z ZUS o decyzję z uzasadnieniem, od której przysługuje odwołanie.