Lek stały został w domu, a Ty jesteś w Chorwacji. Albo skończyła się antykoncepcja w trakcie miesięcznego wyjazdu do Portugalii. Dobra wiadomość: polska e-recepta może zadziałać w tamtejszej aptece. Zła: nie zadziała sama z siebie, bo jedno ustawienie trzeba włączyć wcześniej, siedząc jeszcze w Polsce, a o tym prawie nikt nie wie przed wyjazdem.
Czytaj w kontekście: e recepta dla dzieci oraz e recepta cena.
Czym właściwie jest recepta transgraniczna
To nie jest osobny rodzaj dokumentu i nie prosi się o nią specjalnie. E-recepta transgraniczna to po prostu zwykła polska e-recepta, która staje się transgraniczna w momencie, gdy realizujesz ją w aptece w innym kraju UE. Wygląda tak samo na IKP, ma ten sam czterocyfrowy kod, a lekarz wystawia ją w systemie gabinetowym dokładnie tak jak każdą inną. Nie musi nic zaznaczać.
Cała różnica leży po Twojej stronie i sprowadza się do jednej zgody.
Zgoda na IKP: krok, o którym wszyscy zapominają
Zanim pierwszy raz zrealizujesz e-receptę za granicą, musisz wyrazić zgodę na przetwarzanie danych o Twoich receptach w kraju, w którym chcesz je wykupić. Bez tego zagraniczna apteka po prostu nie zobaczy recepty w systemie, a farmaceuta nie ma jak jej odszukać.
- Zaloguj się na pacjent.gov.pl profilem zaufanym, e-dowodem albo przez bankowość elektroniczną.
- Wejdź w zakładkę Upoważnienia.
- Wybierz Wyraź zgodę na obsługę Twoich e-recept za granicą i kliknij niebieski kafelek Wyraź zgodę.
- Zaznacz kraj lub kraje, w których chcesz móc wykupić lek, i potwierdź zgodę na przetwarzanie danych osobowych.
Zajmuje to dwie minuty, ale trzeba o tym pomyśleć przed wyjazdem. Jeśli jesteś już na miejscu, nadal możesz zalogować się na IKP z telefonu i włączyć zgodę, o ile masz przy sobie sposób na potwierdzenie tożsamości.
W jakich krajach zrealizujesz polską e-receptę
| Kraj | Status | Uwagi |
|---|---|---|
| Chorwacja, Czechy, Estonia, Finlandia | Działa | Szukaj aptek obsługujących e-recepty transgraniczne |
| Grecja, Litwa, Łotwa, Portugalia | Działa | Nie każda apteka jest podłączona do systemu |
| Hiszpania | Działa regionalnie | Między innymi Madryt, Katalonia, Andaluzja, Wyspy Kanaryjskie, Kraj Basków, Galicja, Walencja |
| Niemcy, Włochy, Francja | Na razie nie | Lista krajów rośnie, sprawdzaj ją przed wyjazdem na pacjent.gov.pl |
Lista zmienia się co jakiś czas, bo kolejne państwa podłączają się do wymiany danych. Przed wyjazdem warto rzucić okiem na aktualny wykaz, zwłaszcza jeśli jedziesz gdzieś poza najpopularniejsze kierunki. Pamiętaj też, że nawet w kraju z listy nie każda apteka realizuje recepty transgraniczne: szukaj takiej, która ma to zaznaczone, w wątpliwych przypadkach zapytaj przy okienku.
Jakich leków to nie obejmuje
Zakres jest węższy, niż wielu osobom się wydaje. Za granicą zrealizujesz e-receptę na gotowe produkty lecznicze kategorii Rp oraz OTC, refundowane i nierefundowane. Nie zrealizujesz natomiast recepty na:
- leki psychotropowe i środki odurzające,
- leki recepturowe, czyli przygotowywane w aptece,
- produkty kategorii Rpz, wydawane z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania,
- środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
- wyroby medyczne.
Jest też ograniczenie, które zaskakuje na miejscu: za granicą nie ma realizacji częściowej. Jeśli na recepcie są trzy leki, a apteka ma dwa, nie dokupisz trzeciego później. Wszystko trzeba wykupić za jednym razem, więc przy dłuższym wyjeździe lepiej mieć osobne recepty na poszczególne leki niż jedną zbiorczą.
Recepta transgraniczna dla dziecka: tylko papierowa
E-recepta transgraniczna jest rozwiązaniem wyłącznie dla osób pełnoletnich. Dziecku lekarz może wystawić receptę transgraniczną jedynie w formie papierowej. To jedna z ważniejszych rzeczy do załatwienia przed rodzinnym wyjazdem, jeśli dziecko przyjmuje lek na stałe: kod z SMS-a w greckiej aptece nie zadziała, papierowa recepta tak. Więcej o zasadach dotyczących najmłodszych pacjentów piszemy w tekście o e-recepcie dla dzieci.
Ile zapłacisz i jak odzyskać pieniądze
Recepta transgraniczna, zarówno papierowa, jak i elektroniczna, jest pełnopłatna. Polska refundacja nie działa w hiszpańskiej aptece, więc na miejscu płacisz pełną cenę leku, nawet jeśli w Polsce miałbyś go za kilka złotych. Po powrocie możesz zwrócić się do NFZ z wnioskiem o zwrot kosztów.
Do wniosku potrzebny jest klucz dostępu do e-recepty: 44-cyfrowy numer, który znajdziesz pod kodem kreskowym po otwarciu pliku PDF z receptą. Zachowaj też paragon albo fakturę z apteki. Zwrot nie jest automatyczny i nie zawsze obejmie całą kwotę, bo NFZ rozlicza go według polskich limitów refundacji, ale przy droższych lekach warto złożyć wniosek.
Co zrobić, gdy nie masz ważnej recepty, a jesteś za granicą
Sama zgoda na IKP nic nie da, jeśli Twoja recepta wygasła albo w ogóle jej nie masz. Tu wracamy do podstaw: standardowa e-recepta jest ważna 30 dni, antybiotyk tylko 7 dni, a recepta na chorobę przewlekłą do 365 dni. Terminy i zasady rozpisaliśmy na stronie realizacja recepty online.
Jeśli lek stały się kończy, a recepty nie ma, polski lekarz może wystawić nową e-receptę podczas teleporady, bez względu na to, gdzie akurat jesteś. Przy leku, który już przyjmujesz i dobrze tolerujesz, to zwykle najprostsza droga: sprawdź swój lek w kontynuacji recepty i wypełnij wywiad. Kod przyjdzie SMS-em, a Ty zrealizujesz go w kraju z listy, o ile wcześniej włączyłeś zgodę na IKP. W nagłych sytuacjach zdrowotnych na terenie UE działa natomiast karta EKUZ, która daje dostęp do opieki na zasadach obowiązujących w danym kraju, w tym do wizyty u miejscowego lekarza i recepty lokalnej.
Lista kontrolna przed wyjazdem
- Sprawdź, czy Twój lek starczy na cały wyjazd z zapasem kilku dni.
- Włącz na IKP zgodę na obsługę e-recept za granicą i zaznacz kraje docelowe.
- Upewnij się, że recepta nie wygaśnie w trakcie wyjazdu.
- Dla dziecka poproś lekarza o papierową receptę transgraniczną.
- Weź dokument tożsamości ze zdjęciem: bez niego apteka za granicą leku nie wyda.
- Wyrób EKUZ, jeśli jej nie masz. To osobna sprawa niż recepta, ale ratuje w razie choroby.
Podsumowanie
Polska e-recepta jeździ z Tobą po Europie lepiej, niż mogłoby się wydawać, ale pod trzema warunkami: musisz wcześniej włączyć zgodę na IKP, jechać do kraju z listy i mieć lek spoza grupy wyłączonej. Dorosły pacjent z lekiem Rp na standardowej recepcie zrealizuje ją w Chorwacji czy Czechach, płacąc pełną cenę i wnioskując potem do NFZ o zwrot. Dziecko potrzebuje recepty papierowej. A jeśli recepty w ogóle nie masz, teleporada z polskim lekarzem działa niezależnie od tego, z jakiej plaży dzwonisz.